Hoe moet ek dit verstaan? 17

Die Apokriewe Boeke

Die Bybel soos ons dit in die Protestante tradisie ken, bestaan uit altesaam 66 kanonieke boeke (39 in in die Ou Testament en 27 in die Nuwe Testament). Kanonieke boeke word so genoem omdat dit deur die kerk as die maatstaf (kanon) vir die geloof erken word. Apokriewe boeke is geskrifte wat nie in ons Bybel ingesluit is nie, maar wat aanvullende stories en perspektiewe oor Bybelse gebeure bied.
Die term “apokrief” kom van die Griekse woord apókruphos, wat beteken “om iets weg te steek”. Apokriewe boeke word nie amptelik as deel van die Bybel erken nie en word dus as nie-kanoniek beskou. Hulle sluit dikwels by Bybelse verhale aan of is aan bekende Bybelse figure toegeskryf, maar hulle is nie deur die vroeë kerk as geïnspireerd aanvaar nie.

Verskille in Aanvaarding
Protestante beskou die Ou- en Nuwe-Testamentiese apokriewe boeke as nie deel van die Bybel nie, omdat hulle nie ooreenstem met die 66 kanonieke boeke nie.

Die Rooms-Katolieke Kerk het in 1546 by die Konsilie van Trente formeel bevestig dat sommige ekstra Ou Testamentiese boeke, soos Tobit en 1 en 2 Makkabeërs, gesaghebbend is en as deel van die Bybel aanvaar kan word.
Beide Protestante en Katolieke verwerp egter die sogenaamde Nuwe Testamentiese apokriewe, soos die Evangelie van Tomas en die Evangelie van Maria, as nie-kanoniek.

Hoekom is daar verskil?
Die Jode het ná die tyd van Jesus die Hebreeuse kanon vasgestel sonder hierdie boeke.
Die vroeë Christelike kerk het die Griekse vertaling (Septuaginta) gebruik, wat hierdie boeke wél ingesluit het.
Tydens die Reformasie (16de eeu) het Martin Luther en ander protestante teruggekeer na die Hebreeuse kanon en die Apokriewe uit die Bybel gehaal en gesê dit is “goed om te lees” maar dis nie Skrif nie.

Voorbeelde van Apokriewe Boeke
Ou Testamentiese Apokriewe
Die Wysheid van Salomo
Die Wysheid van Ben Sirag
Tobit
1 en 2 Makkabeërs
Henog
Die Boek van die Opregte (Jasher)
Jubileë, Barug, 2 Esdras

Nuwe Testamentiese Apokriewe
Die Evangelie van Tomas
Die Evangelie van Maria
Die Didagé
Die Openbaring van Paulus

Belangrikheid en Gebruik
Apokriewe boeke bied vir ons insig in die intertestamentêre tyd, die denke van vroeë Christene en die vroeë kerkvaders, en help om Bybelse verhale beter te verstaan. Hulle bevat dikwels legendariese verhale, briewe van bemoediging en dokumentasie van vroeë Christelike praktyke, wat nie in die kanonieke Bybel voorkom nie. Alhoewel hulle nie as gesaghebbend beskou word deur alle Christene nie, kan hulle ‘n waardevolle bron wees vir studie en begrip van die Bybelse konteks.



Hoe moet ek dit verstaan? 16

Om soos ’n kindjie glo

Ek het al dikwels, wanneer ons in bv. ’n Bybelstudiegroep oor Bybelse vraagstukke praat, iemand hoor sê dat hy of sy nie belangstel in ’n verklaring waar ’n mens die konteks in ag neem, of moet verstaan wat die Bybel bedoel om te wees, of so nie. Ek glo soos ’n kind en lees die Bybel soos dit daar staan, sê hy dan. En daarmee gee hy te kenne dat ’n verklaring wat ingewikkelde konsepte probeer verstaan, onnodig is, of selfs disrespekvol teenoor die Bybel. My probleem met hierdie ingesteldheid is dat ’n kind bereid is om te leer en te luister. Om soos ’n kind te glo beteken om oop te wees vir God se leiding, selfs wanneer dit jou eie idees uitdaag.

Ek het hieraan gedink toe ek reaksie gekry het op my twee skrywes oor die Bybelse skeppingsverhale (Hoe moet ek dit verstaan 15 en 16). En dit het my laat dink aan ’n konsep wat deur die Franse filosoof Paul Ricoeur ontwikkel is, nl. “tweede naïwiteit,” waarmee hy die spanning tussen “ek glo soos ’n kind” en “ek wil ook verstaan” wil help oplos.
“Tweede naïwiteit” is ’n manier van glo ná vrae, twyfel en kritiese nadenke – nie ten spyte daarvan nie, maar daardeur. Dit is ’n geloof wat terugkeer na vertroue, maar nie meer onskuldig of onkundig nie.

Ricoeur onderskei drie fases van geloof:

  1. Eerste naïwiteit
    Dit is die “kinderlike” geloof: waar jy sê jy aanvaar die Bybel letterlik, soos dit daar staan. Jy vra min vrae, en alles is eenvoudig en seker in jou gemoed.
  2. Kritiese afstand
    Wanneer jou geloof uitgedaag word deur vrae, dikwels agv pyn en teleurstelling, of teenstrydighede wat jy in die Bybel raaklees, of insigte uit die wetenskap wat oënskynlik met die Bybelse gegewens bots, bring naïewe geloof jou nie tot rus nie. Vir baie mense is dit asof die boom van hulle geloof uitgeruk word. Dit bring ontnugtering en maak hulle skepties, of sinies, oor die Bybel en geloof.
  3. Tweede naïwiteit
    In hierdie fase gebeur daar iets met jou geloofsverstaan. Jy weet alles maak nie perfek sin nie, en die Bybel rym nie orals mooi nie. Daar is probleme en tekortkominge in ons verstaan van die dinge. En dan maak jy ’n keuse om tog te glo. Nie omdat dit maklik is nie, maar omdat dit waar, betekenisvol en lewensdraend is. Omdat jy besef jy kan nie God en sy werk deurvors nie, soos Paulus in 1 Kor 13:12 skryf: Jy kyk in ’n dowwe spieël en sien ’n raaiselagtige beeld, en versoen jou daarmee dat jy eendag alles sal verstaan. Dis geloof met ’n oop gemoed.

Dit beteken:
Jy lees Genesis nie meer as ’n wetenskaphandboek nie, maar as waarheid in verhaalvorm.
Jy hoor gelykenisse as meer as net feite – as uitnodigings.
Jy glo in God, nie omdat alles verklaar is nie, maar omdat jy Hom leer ken het.

Jesus self sê in Matt 18:3-4: “Wie nie die koninkryk van God ontvang soos ’n kind nie, sal daar nie ingaan nie.”
Maar Paulus sê ook: “Moenie in julle denke kinders wees nie, maar volwasse” (1 Kor. 14:20)

Dít is tweede naïwiteit – Dit red geloof van oppervlakkigheid; beskerm teen sinisme; laat ruimte vir misterie; en hou jou geloof eerlik én nederig. Dis geloof wat kan sê: “Ek verstaan nie alles nie – en tog glo ek.” Tweede naïwiteit is om weer te glo, nadat jy geleer het hoe om nie meer naïef te wees nie.



Hoe moet ek dit verstaan? 15



Hoe moet ek dit verstaan? 14



Hoe moet ek dit verstaan? 13









Hoe moet ek dit verstaan? 12

Salig is die armes van gees

Gelukkig is die armes van gees, want aan hulle behoort die koninkryk van die hemele.
Matt 5:3 AFR20

Jy het dit seker al gehoor; veral die ouer mense het dit dikwels gesê: “Salig is die armes van gees.” Dit is ’n aanhaling van Matt 5:3 uit die 1953-vertaling van die Bybel. Dit het hulle dan dikwels met ’n neerbuigende of verskonende stemtoon gesê met verwysing na eenvoudige of agterlike mense, asof God anders na hulle kyk as na gewone mense.

Dit is natuurlik waar dat God ’n sagte plek vir die randfigure het, soos Jesus in sy eie lewe telkens geïllustreer het. Hy is immers uit Nasaret in Galilea, ’n deel van die destydse volk op wie die Jode in Judea neergesien het (vgl Joh 1:46 en 7:42). Sy ouers was eenvoudige mense. Hy het opgekom vir die uitgeworpenes, soos die melaatses, die weduwee by die skatkis, ens.

Wat Jesus in Matt 5:3 sê, het egter niks te make met jou sosiale stand of intellek nie. Dit gaan oor jou ingesteldheid. Om arm van gees te wees, beteken letterlik om nie selfgenoegsaam en bombasties of vol van jouself te wees nie. Die oorspronklike Griekse frase ptōchoi tō pneumati beklemtoon ’n toestand van geestelike nederigheid en afhanklikheid. Dit is nie materiële armoede nie, maar ’n innerlike gesindheid wat die deur oopmaak na die koninkryk van die hemel. Dit is om te erken dat jy nie alles self kan beheer nie, om jou vertroue in God se leiding te plaas, en om nederig en sagmoedig met ander om te gaan.

“Salig is die armes van gees” beteken dat ware geluk en seën lê by dié wat nederig en afhanklik van God is. Dit lê nie by selfgenoegsaamheid of trots nie. Ek hou van die 1983-vertaling, want dit gee Jesus se bedoeling goed weer: “Geseënd is dié wat weet hoe afhanklik hulle van God is, want aan hulle behoort die koninkryk van die hemel.”