Tot die mure omval

Jy het dit dalk ook al beleef: jy lees ’n Bybelgedeelte, maar dit praat nie lekker met jou nie. Dis of daar mure om die teks is wat keer dat jy in die teks inkom. En dit is inderdaad so: daar ís mure wat ons keer om die teks te lees en te verstaan soos die eerste lesers en hoorders dit verstaan het – mure van tyd, van kultuur, van wêreldbeeld …

’n Teologie-professor van my, wyle prof. Nico Smit, het ’n beeld gebruik wat my al baie gehelp het as ek met ’n teks worstel en dit voel vir my die mure hou my buite. Hy sê in eksegese (die aktiwiteit om ’n teks te verstaan) moet ’n mens met die teks omgaan soos die Israeliete destyds vir Jerigo aangeval het. Jy onthou mos: ses dae lank moes hulle elke dag om die stad loop, en op die sewende dag sewe keer, en daar val die mure van Jerigo om en lê die stad oop voor hulle. Só, sê prof. Nico, is dit met eksegese ook. Soms moet jy maar om die teks loop, en weer, en weer, en dalk nóg ’n paar keer, totdat die mure om die teks omval en jy verstaan: dís wat God vir my wil sê!

Wat ’n wonderlik WOW-gevoel is dit nie om só by die boodskap van ’n gedeelte uit te kom nie! Nie wat ander gehoor of raakgesien het nie, maar wat jyself ontdek het. Dis soos die verskil tussen kitskoffie en varsgemaalde, varsgemaakte cappucino. Dis meer moeite om die ware Jakob te kry, maar dis oor en oor die moeite werd.




Die vrug van die Gees

Ek het by my vorige huis ‘n groot avokado-boom in die agterplaas gehad. Hy het baie goed gedra; heerlike fuerti-pere. Ek het my altyd aan dié boom verwonder, want ek het niks gedoen om hom te versorg nie. Ek het nooit gif gespuit nie, of selfs bemesting of water gegee nie. Hy het maar net elke jaar ewe geduldig sy vrugte gedra. Te lekker.

Die pluk van die vrugte is nogal ’n ding. Die avo’s hang nie almal op gemaklike plukhoogte nie. Daarom moet jy óf ’n leer kry, óf in die boom klim, en die takke is soms bedrieglik bros. Menige avokado-plukker (en -dief!) het al daar in die Paarl hard met moeder aarde kennis gemaak. Ek weet van minstens een wat hom dood geval het.

Maar dis nie wat ek wou vertel nie. Ek wou skryf oor die avokado’s. Terwyl ek eenkeer ’n paar akrobatiese toertjies uithaal om van die moeiliker kalante in die hande te kry, tref dit my dat die boom reeds weer vol blomknoppe is vir die volgende jaar se oes. ’n Avokadopeer neem ’n volle jaar om van blom tot ryp vrug te vorder. ’n Volle jaar!

Ek wonder of Paulus aan avo’s gedink het toe hy in Gal 5:22-23 ons geestelike volwassenheid met vrug vergelyk het.

Ons begeer almal die vrug van die Gees in ons lewens; daardie geestelike rypheid wat nodig is om liefde, vreugde, vrede, geduld, vriendelikheid, goedhartigheid, getrouheid, nederigheid en selfbeheersing te kan hê en te kan uitleef teenoor ander. Ons bid daarvoor, droom daaroor, en raak ongeduldig omdat ons helaas nie soveel daarvan in ons lewens sien soos ons gehoop het nie.

Maar – vrug vat tyd om te ontwikkel, het ek besef. ’n Volle jaar is nodig voordat ’n avokado wasdom bereik. Met die vrug van die Gees is dit nie anders nie. Dis nie ’n oornag-ding nie. Dis nie iets wat jy vandag vra, en môre het jy dit nie. Dis iets wat moet groei en ontwikkel in jou lewe; wat die sonskyn en die reën en die stormwinde en die koue wat die lewe na ons kant toe laat kom, nodig het om ryp te word.

Toe ek met ’n ryp, uitgeswelde avokadopeer in my hand staan en ek as ’t ware al die heerlike neutbotter-smaak in my mond kon proe, het ek geweet: die lang wag was nie verniet nie.

Ek wonder of die hemelse Landbouer ook met soveel genoegdoening die vrug in mý lewe geniet?




Om met hoop te leef

Ek vermoed ons ken almal daardie gevoel van onsekerheid, ’n onbehaaglike gewonder oor God se besigwees in die wêreld, en veral met jouself en jou omstandighede. Meestal wonder jy nie soveel daaroor nie (veral nie as dit met jou goed gaan nie), maar wanneer jy in die noute is, knaag dié gedagte aan jou: wat dóén God dan? Jy bid, jy pleit, jy soebat, jy klou vas aan Jesus se beloftes dat Hy sal gee as jy vra en antwoord as jy roep, en dat jy jou bekommernis op Hom kan werp, want Hy sorg vir jou. Maar niks gebeur nie! Niks verander nie! Dinge word eerder nóg slegter. Jy sien nie hoe God ingryp nie, en dit voel vir jou die duiwel lag in sy mou omdat jy so swaar kry.

Dis in sulke tye dat die Psalms nuwe betekenis kry, want daar ontdek jy dat daar talle ander gelowiges is wat, soos jy, ook oor dié goed wonder en oor dié soort vrae met God worstel. Daar lees jy hoe die bidder by God pleit en soebat, hoe hy sug en kerm en kla, en selfs sonder skroom God se wraak en vergelding op sy teenstanders afbid.

Ek is nie so seker dat ek my vervolgers wil haat en hulle ondergang begeer, soos die psalmdigters gedoen het nie. Dís nie deel van my geloofsverstaan nie. Jesus het immers geleer dat ons moet vergewe soos ons vergewe is (o.a. in Matteus 18:21-35). Wat ek egter wel by die psalmdigters kry en wat ek met groot vasberadenheid volg, is hulle hardnekkige vertroue in die Here, ten spyte van alles wat met hulle gebeur en al die teenslae wat hulle tref. Ek dink hier byvoorbeeld aan Psalm 143. Aangrypend waar die digter sê: “Antwoord my tog gou, Here, ek is heeltemal gedaan […] Laat my elke môre u liefde ondervind, want in U stel ek my vertroue” (verse 7 en 8). En lees gerus ook die hartroerende gebed in Psalm 10.

Maar nie net bly hulle hardnekkig vasklou nie; hulle bly ook hoop, ondanks hulle nood, soos Psalm 10:17-18 dit verwoord: “U het die gesmeek van die hulpeloses gehoor, Here. U gee hulle nuwe moed. U verhoor hulle gebed. U behartig die regsaak van die weeskind en van die mens in nood, sodat niemand op aarde langer in vrees hoef te lewe nie.”

Dít is wat hoop is: die sekerheid dat die Here se trou (die Here sélf!) nie van jou gewyk het nie, selfs (juis!) wanneer jy niks daarvan kan sien nie. Geloof is immers nie ’n saak van sien nie, maar van vashou aan die Onsienlike, soos die Hebreërskrywer ons in 11:1 leer. Ek sê: hoop is sekerheid. Hoop is nie hopelik, of miskien, of dalk as jy gelukkig is nie. Hoop is onwrikbaar vashou aan God, omdat jy Hom vertrou met jou lewe, en seker weet Hy sal jou nie in die steek laat nie, al gebeur ook wat.

Onverbeterlik verwoord die digter wat hoop is in Klaagliedere 3:18-26. Veral vers 24 vat die kern daarvan saam: “Ek sê vir myself: Die Here is my lewe, daarom hoop ek op Hom.”

Een van die Ou Testamentiese profete wat alle rede gehad het om te wanhoop, was Jeremia. En tog noem Hy God “die Hoop van Israel”! In Jeremia 17:13-14 skryf hy: “Here, Hoop van Israel, wie van U af weggaan, kom bedroë daarvan af; wie van U af wegdraai, is vir die dood opgeskryf, want hulle verlaat die Here, die bron van die lewe. Maak Ú my gesond, Here, dan sal ek gesond wees! Bevry Ú my, dan sal ek vry wees! Dit is vir U wat ek wil loof.”

Die Hoop van Israel hét in Christus na ons toe gekom, sodat jy en ek elke dag met hoop kan leef. Die Onsienlike het óns gesien en tot by ons gekom, al sukkel ons dikwels om Hóm te sien. Daarom is my gebed vir elkeen wat wonder wat maak God dan, dié van Romeine 15:13: “Mag God, die bron van hoop, julle deur julle geloof met alle vreugde en vrede vervul, sodat julle hoop al hoe sterker kan word deur die krag van die Heilige Gees.”




Sondige natuur en die Gees

’n Stryd waarmee elke gelowige daagliks te kampe het, is die stryd tussen ons ou, sondige self, en die vernuwende werk van die Gees wat ons wil bring by ’n lewe wat aan God toegewy is, ’n lewe wat al hoe meer soos Jesus lyk. Dis ’n stryd waarby ons intens betrokke is, want ons ou onbekeerde self wil nie bes gee nie en wil nie die Gees toelaat om in ons lewe oor te neem nie. Dit het Paulus by geleentheid laat sug dat hy nie die goeie dinge wat hy wil doen, doen nie, maar eerder die slegte wat hy nie wil doen nie (Romeine 7:19).

Paulus skryf ’n bietjie uitvoeriger hieroor in Galasiërs 5:13-26. Ons almal ken die laaste deel van sy betoog, waar hy skryf hoe die vrug van die Gees in ’n mens se lewe lyk, en die beskrywing wat hy in vers 22-23 gee, lyk soos ’n beskrywing van die Here Jesus: liefde, vreugde, vrede, geduld, vriendelikheid, goedhartigheid, getrouheid, nederigheid en selfbeheersing. Dis hoe ons almal wil lyk! Dis die vrug waarmee God sy koninkryk bou. Waar ons só begin lyk en leef, begin daar iets van God se koninkryk in die wêreld deurbreek en word die kerk ’n venster van die hemel.

Maar daar is ook die ander kant: die kant van die sondige natuur. Ons lees dit nie so graag nie, want dit lyk nie mooi nie: onsedelikheid, onreinheid, losbandigheid, afgodsdiens, towery, vyandskap, haat, naywer, woede, rusies, verdeeldheid, skeuring, afguns, dronkenskap, uitspattigheid en al dergelike dinge (vers 19-21). Die meeste van ons sal dadelik saamstem dat onsedelikheid en onreinheid, losbandigheid, afgodsdiens en towery darem regtig ver van die kol is, en ook dronkenskap, uitspattigheid en sulke soort goed. Maar daardie klomp eienskappe in die middel van die lys laat my hare rys. Ek noem dit weer: vyandskap, haat, naywer, woede, rusies, verdeeldheid, skeuring, afguns … Dís hoe mense optree wat nie toelaat dat die Gees hulle lewens beheer nie. Dís wat die gevolg is as ons sondige natuur die oorhand in ons lewens kry. Dit jaag mense uitmekaar, en bring ongeluk en verdeeldheid.

Dis natuurlik groot pret vir Satan, want dit is sy oogmerk in die lewe: om mense teen mekaar op te steek en in vyandskap, twis en rusies vas te knoop, want dan fokus hulle só op die ander waarmee hulle in stryd is dat hulle die oog van die Here Jesus afhaal. En dan is die stryd verlore. G’n wonder nie dat Paulus ons in Efesiërs 4:27 vermaan dat ons nie aan die duiwel vatkans moet gee nie!

Daarom moet ons mooi let op wat Paulus in vers 21 skryf. Ná die lys praktyke van die sondige natuur sê hy reguit: “Ek waarsku julle soos ek julle al vroeër gewaarsku het: Wie hom aan sulke dinge skuldig maak, sal nie die koninkryk van God as erfenis verkry nie.” Hierdie saak is nie kinderspeletjies nie. Dit gaan om lewe en dood; die ewige lewe en die hel. Dís hoe ernstig dit is.

As ons begryp dat dit hier gaan om ons en ons eie wil wat moet buig voor God se Gees, kan ons dit begryp. In God se koninkryk is daar nie plek vir mense wat self koning van hulle lewe wil wees nie. Daarom waarsku Paulus ons in Romeine 8:8: “Dié wat hulle deur hulle sondige natuur laat beheers, kan nie die wil van God doen nie.” In God se koninkryk is daar net plek vir mense wat hulle ou natuur kruisig en Jesus volg. Of soos Johannes die Doper in Johannes 3:30 gesê het, mense wat toelaat dat die Here Jesus meer word, terwyl jyself minder word.

Dis nie ’n gou-gou proses nie. Dis ’n lewenslange stryd. Maar as jy die Gees toelaat om die beheer oor te neem, ontdek jy dat God hierdie wonderlike werk in jou doen, en vir jou doen, soos 2 Korintiërs 3:18 sê: “Ons word al meer verander om aan die beeld van Christus gelyk te word. Die heerlikheid wat van ons uitstraal, neem steeds toe. Dit doen die Here wat die Gees is.”

Mag die Gees van God só in ons besig bly!




Get real oor seks

’n Onderwyseres vertel my ‘n tyd gelede dat twee bekendes in teater-kringe hulle skool besoek het as deel van hulle Lewensoriënteringsprogram. Die twee het op ’n vermaaklike manier ’n baie ernstige saak hanteer: seks. Dis jammer dat hierdie sensitiewe saak op so ’n openbare (en soms banale) manier hanteer moet word. Die kosbaarheid van hierdie gawe kan beswaarlik sonder die innige liefdesband van ’n gelukkige gesin reg aan die volgende geslag oorgedra word. Maar dit is ongelukkig ’n realiteit dat baie kinders nie by hulle ouers oor hierdie sake breedvoeriger onderrig word nie (om nou maar die doopformulier aan te haal).

Onvermydelik moes hulle natuurlik uiteindelik ook uitkom by die realiteit van die VIGS-monster. ’n Wesenlike en dodelike gevaar, so het hulle dit by die kinders ingeskerp. Die man kom toe met die wonderlike gevolgtrekking dat die oplossing vir die probleem is dat jy nie seks moet hê voordat jy getroud is nie. Hoera! wil ek skree. Hier is ’n stukkie kosbare raad vir ons kinders. Maar sy woorde was nog nie koud nie, toe reageer die vrou: Get real, man. Tieners ís seksueel aktief, en jou “oplossing”, hoe reg ook al, sal nie werk nie. Vertel hulle eerder van kondome en veilige seks. Dán help jy hulle om iets aan die probleem te doen.

Die groot Leuen

Get real? Van watter realiteit praat sy? Weet sy dan nie van die realiteit dat talle jongmense in ons tyd doelbewus die keuse gemaak het dat hulle gaan wag tot hulle getroud is nie? Weet sy nie van die realiteit dat seks eers binne die geborgenheid van ’n huweliksband tot sy reg kom nie? Weet sy nie van die realiteit van God se aanspraak op ons hele lewe – ook ons sekslewe – nie? Van die sewende gebod wat ’n duidelike grens afbaken waarbinne seks beoefen en geniet mag word nie?

Ek kan die vrou seker nie verkwalik nie. Sy is nie die enigste een wat die leuen van almal-maak-so-daarom-kan-ek-nie-anders-nie glo nie. Party van die VCSV-kringleiers met wie ek dieselfde aand gesels het, het ook net hulle skouers opgetrek en gesê dit is maar hoe dit gaan en klaar. Dit wys jou net hoe doeltreffend die duiwel se breinspoeling is. Hy laat mense glo dat die verwronge wêreld wat deur die sondeval geskep is, die ware real wêreld is; dat die losbandige lewenstyl wat dag na dag in TV-sepies en flieks en in tydskrifte aan ons opgedis word, die norm is.

’n Ander werklikheid

Ek wil óók vandag uitroep: Get real! Die versoekings is in ons dag ’n yslike realiteit. Ons mag nie ons oë sluit vir die gevaar van VIGS nie. Ons mag nie ons oë sluit vir die realiteit dat baie mense se norme oor seks en baie ander dinge lank nie meer deur God se Woord bepaal word nie, ten spyte van wat in Psalm 119:9 staan. Satan en sonde is ook in die 21ste eeu ’n ontstellende werklikheid; ’n werklikheid waarteen ons onsself en ons kinders móét bewapen, anders gaan jy struikel en val.

Ons stryd is nie teen vlees en bloed nie, maar teen die bose magte van hierdie sondige wêreld. Dít is die realiteit waarvan ons baie deeglik bewus moet wees. En, so skryf Paulus in Efesiërs 6:10-18, ons kán ons teen hierdie realiteit bewapen. Nie met kondome nie, maar met die wapens wat God voorsien. Dit beskerm jou nie net teen MIV nie. God se wapens beveilig jou teen ’n baie groter monster: die tirannie van Satan se leuen-werklikheid.

God het ’n beter oplossing vir die VIGS-pandemie, en jy hoef dit nie in ’n kafee te gaan koop nie. Dit vra egter gehoorsaamheid aan Hom, ‘n leefstyl geskoei op sy Woord en die voorbeeld van die Here Jesus, en die moed om vir die profete van Satan te sê: Get real!




Die ewige stryd in ons

Ons ken almal die stryd tussen goed en kwaad, lig en duisternis. Dis oral sigbaar: in die wêreld-politiek, in ons eie dierbare land, in die gemeenskap, in verhoudings, by die werk, in die kerk … Die groot moeilikheid is, dit is ook in onsself, al is ons nie altyd ewe gewillig (en gemaklik daarmee!) om dit aan onsself te erken nie. Binne-in ons elkeen woed hierdie stryd onverpoos voort. Hoe skryf Paulus nou weer in Romeine 7:19? “Die goeie wat ek wil doen, doen ek nie, maar die slegte wat ek nie wil doen nie, dit doen ek.”

Hoe nou gemaak met hierdie innerlike stryd tussen goed en kwaad? Kan ons daarvan ontslae raak? Kan ons die bose in ons tot niet maak? Die fluisterstem van die duiwel uitdoof? En die begeertes wat hier binne-in ons woel en ons drywe om die verkeerde te doen, tot niet maak?

Te swak

Die slegte nuus is, ons kan nie. Dis eenvoudig deel van menswees; deel van ons DNA sedert die sondeval. Daar het met die sondeval iets in ons gebreek wat die sondigheid in ons lewens ingelaat het, en nou sit ons teen wil en dank daarmee. Jy kan baklei daarteen tot jy blou is, maar wen gaan jy nie. Jy kan wel op die korttermyn en met ysere wilskrag ’n paar oorwinnings oor die boosheid in jou behaal, maar hou gaan dit nie.

In 2 Korintiërs 5 praat Paulus ook van hierdie werklikheid. Hy vergelyk ons aardse bestaan met ’n tentwoning wat broos en kwesbaar is, en dan skryf hy dat hy verlang daarna om sy intrek te neem in die vaste gebou wat God in die hemel vir ons opgerig het. So sal hy immers ontslae wees van alles wat stukkend en onvolledig is.

In vers 4 skryf hy dan: “Ons wat nog in die tentwoning is, sug en voel bedruk omdat ons nie van die aardse liggaam afstand wil doen nie; ons wil die hemelse bo-oor die aardse aantrek, sodat wat sterflik is, verteer kan word deur die lewe.” Die laaste deel van die sin het my oog gevang, en ek loop nou al vir ’n geruime tyd met hierdie woorde in my kop: sodat wat sterflik is, verteer kan word deur die lewe. Dit wat stukkend is, dit wat boos is, dit wat die innerlike stryd in my veroorsaak en lewendig hou, sal eendag vernietig word deur die lewe. Maar nie net eendag nie! Al sugtende en swoegend begin dit nou reeds gebeur in ons. Ons hét immers klaar die lewe ontvang, soos vers 17 met dik hale onderstreep: ons wat in Christus is, is nuwe mense!

Die geheim

En dis natuurlik die geheim. Ons kan ons nie uitwurm uit die magsgreep van die sondige natuur nie. Ons kan nie met wilskrag onsself losruk nie. Maar Christus kan! Daarom noem ons Hom Verlosser: Hy verlos ons van die dodelike houvas van die sonde, en vers 4 bevat die sleutel: sy lewe verteer die sterflike in ons. Gaandeweg, stukkie vir stukkie, maak Jesus se lewe die ou mens in ons dood. Dit gebeur nie deur ons pogings nie, want dit is God se werk in ons.

Maar dit gebeur ook nie sónder ons pogings nie. Dit gebeur na die mate wat ons Christus toelaat om oor te neem, ons denke te oorheers, ons wil te beheer, en selfs ons gevoelens. Paulus stel dit so: Nou is dit nie meer ek wat lewe nie, maar Christus wat in my lewe (Galasiërs 2:20). Of in die woorde van Johannes die Doper: Hy moet meer word en ek minder (Johannes 3:30). In Romeine 12:1 staan dit ook: Gee julleself aan God as lewende en heilige offers wat vir Hom aanneemlik is.

Dit gebeur ongelukkig nie eensklaps nie. Dis ’n geleidelike proses van sterf aan jouself sodat Christus se lewe in jou kan oorneem. Vers 5 sê dis God se werk deur sy Gees. En in 2 Korintiërs 3:18 beskryf hy dit só: “Ons word al meer verander om aan die beeld van Christus gelyk te word. Die heerlikheid wat van ons uitstraal, neem steeds toe. Dit doen die Here wat die Gees is.”

Ja, ons kan dood word vir die sonde! Ons kán ontslae raak van die innerlike stryd in ons! Maar dan moet ons onsself in Christus verloor; sterf aan onsself, sodat Hy kan oorneem.