Jakob

Dink vir ’n oomblik oor die dag wat voor jou lê. Dink aan jou program, die afsprake wat jy het, die mense wat vandag oor jou pad gaan kom. Dalk moet jy vandag ’n moeilike saak beredder, of ’n lastige kliënt hanteer. Hoe gaan jy maak om te verseker dat jy bo uitkom? Miskien is hierdie blog dan spesiaal vir jou …

Ons ken almal vir Jakob. Die naam Jakob beteken bedrieër, en dit was hy by uitnemendheid. Hy was altyd reg vir ’n skelmstreek, altyd reg om ’n ander ou in te loop. Jy onthou mos hoedat hy die eersgeboortereg by sy broer Esau gekoop het vir ’n pot lensiesop. En hoe hy sy pa Isak bedrieg het om die eersgeboorteseën in die hande te kry. Toe moes hy vlug, en hy gaan bly in Haran. En daar het hy en sy skoonpa Laban mekaar die loef probeer afsteek met hulle skelmstreke. Ek hoef jou nie te herinner aan Jakob se huwelik met Ragel, wat toe eintlik Lea was nie!

En dan sy ondervinding by die Jabbokspruit, op pad terug uit Haran. Jakob, die aartsskelm, is na 20 jaar, amper weer in Kanaän, en hy moet dié spruit deur om in die beloofde land terug te kom. En hy is bang, want sy broer Esau wag hom in met ’n gewapende bende.

Dié nag keer God hom voor by die Jabbokrivier. Ons lees in Gen 32:24: “… ’n man het tot dagbreek met hom gestoei.” Dié geheimsinnige man is ’n spesiale gesant van God self. In die gestoei raak Jakob se heup uit lid, wat hom die res van sy lewe aan dié nag sou herinner. En die man sê vir Jakob hy sal hom net laat gaan as hy vir hom sê wat sy naam is. Dan moet Jakob erken en bely: Ek is Jakob. Ek is ’n bedrieër, ’n skelm.

Dís waaroor dit daardie nag van worsteling by die Jabbok gegaan het: Jakob moes verantwoording doen aan God vir sy dade. Hy ontdek dat hy nie net met Esau moet gaan regmaak nie, maar veral ook met God moes regmaak. Voordat hy die beloofde land as erfenis kon ontvang, moes hy eers teenoor God sy skuld bely en vrede maak. Toe eers kon hy die seën van die Here ontvang vir sy lewe in Kanaän.

Jakob het daardie nag ’n nuwe mens geword. Die aartsskelm het uiteindelik ’n aartsvader geword, iemand wat waardig was om voorvader vir die beloofde Messias te wees. Daarom kry hy ’n nuwe naam, Israel, as teken dat hy ’n nuwe mens geword het.

Wat vir my merkwaardig is, is dat ons ná die nag by die Jabbok nie weer van ’n enkele skelmstreek van Jakob lees nie. Hoe sê die Woord? Iemand wat aan God behoort, is ’n nuwe mens. Die oue is verby, die nuwe het gekom …

En jy? Was jy al by jou eie Jabbok om vrede met God te maak?




Gideon

Ek wil in die volgende paar blogs kyk na ’n paar mense in die Bybel en hoe hulle deur God geroep is. Vandag kom Gideon aan die beurt.

Gideon was die held wat met net 300 man by hom die ganse leër van die Midianiete verpletter het. Ons praat vandag nog van ’n Gideonsbende as ons wil sê dat ’n paar mense ’n reusetaak vermag het.

Maar die verhaal van Gideon begin nie by sy ongelooflike heldedaad nie. Om die waarheid te sê, as ons hom aanvanklik leer ken, is hy ’n taamlik astrante en ook bangerige outjie wat vol twyfel is en telkens opnuut tekens soek om verseker te word dat die Here nog by hom is. Ons lees hoe hy koring in ’n parskuip uitslaan. Nou kyk, ’n parskuip is die laaste plek wat ’n mens vir só ’n taak moet gebruik. ’n Mens het ’n dorsvloer, ’n oop plek nodig waar jy die uitgeslaande koringare in die lug kan gooi sodat die wind die kaf kan wegwaai en net die koringkorrels kan terugval. Maar Gideon staan in die parskuip, want hy is bang vir die Midianiete.

Ja-nee, die geheim van Gideon se sukses is nie sy onverskrokke en dapper hart nie. Gideon is ’n bangbroek. En as hy na homself kyk, sê hy ook sommer reguit dat hy nie die regte man vir die werk is nie (Rig 6:15): “Ekskuus, Meneer, waarmee sal ek die Israeliete gaan red? Die familie waaraan ek behoort, is die armste in die hele Manasse, en van my pa se kinders het ek die minste aansien.”

Dié soort antwoord het ek ook al gehoor. ’n Mens hoor dit dikwels as jy met iemand praat oor werk vir die Here. “Nee, ek dink nie ek sal dit kan doen nie. Ek is maar net ’n gewone mens. Vra liewer iemand anders.” Of: “Ek kan nie eintlik organiseer en sulke dinge doen nie.” Of: “Ek het nie tyd nie.” Of: “Ek glo as jy iets vir die Here doen, moet jy 100% van jouself gee, en my omstandighede laat dit nie op die oomblik toe nie.”

Maar genoeg. Wat is jóú antwoord as die Here op jou nommer druk? Dat Hy liewer iemand anders moet vra? Of dat Hy liewer op ’n ander tyd op jou nommer moet druk?

In God se oë was Gideon die man. God soek nie noodwendig die mees bekwame mens, die een met die meeste selfvertroue of die sterkste wil of die dapperste hart of die meeste tyd nie. Hy soek iemand wat bereid is om gebruik te word. Want die nodige toerusting vir die taak gee Hy self.

Die Here kon natuurlik die Midianiete verdryf het sonder die hulp van Gideon. Maar Hy doen dit nie, want dis nie hoe Hy gekies het om met ons en in die wêreld te werk nie. Hy wil mense gebruik.

God kan vandag ook sonder ons sy koninkryk laat kom, maar dit is nie hoe Hy besluit het om die wêreld vir Hom te wen nie. Hy wil mense gebruik. Hy wil ons gebruik. Hy wil jóú gebruik.

Wat gaan jy Hom antwoord?




Die misterie van Jesus se koms

Ons lees almal (hopelik) in hierdie Adventstyd die geboorteverhale van Jesus in die Evangelies. Dis al of ‘n mens nie lekker houvas op die gebeure kan kry nie. ‘n Misterie omhul die berigte oor sy geboorte.

Maria hoor by ’n engel sy gaan swanger word en gaan kuier dan by Sagaria en Elisabet. Toe sy daar kom, sing Elisabet ‘n loflied oor Maria se ongebore Kind en praat van dié Kindjie as haar Here (Lukas 1:43)! Verstommend as jy in gedagte hou dat sy toe nog nie eers geweet het Maria is swanger nie.

En dan kom ‘n ongelooflike loflied oor Maria se lippe. Onthou, sy was toe nog maar 13 jaar oud of so. Maar sy sing van maghebbers wat van trone afgeruk word en sulke dinge, wat tog nie in die verwysingsraamwerk van ‘n meisie uit die diep platteland sou pas nie. Ons lees van engele en sterrekundiges en skaapwagters; almal vreemde karakters in die Joodse godsdienstige konteks van destyds.

Geen wonder nie dat Markus sy Evangelie eers ná Jesus se geboorte laat begin. Net soos hy sy verhaal afsluit met die berig van ‘n klompie verskrikte vroue wat te bang is om iets te sê (Markus 16:8, wat allerweë as die oorspronklike Evangelie se einde aanvaar word). Want as ‘n mens oor Jesus dink, is daar net te veel gegewens wat in misterie gehul is. So al asof die Evangelies ons vermaan om suutjies te trap.

Jesus is nie sommer maar net nog ‘n profeet of selfs groot profeet nie. Jesus is anders. Hy is God, en sy koms na hierdie wêreld pas nie in enige boksie in nie. Daarom is dit dwaas om die maagdelike geboorte te probeer verklaar of te probeer wegverklaar, net soos dit die evangelie geweld aandoen as jy Jesus se opstanding probeer vergeestelik of probeer verduidelik.

Die koms van ons Here na hierdie wêreld kan nie verklaar of verduidelik word nie. Dit kan net geglo word.

Mag jy in hierdie Kerstyd die genade ontvang om met verwondering en geloof in aanbidding voor Jesus te buig! En mag dit vir jou en jou mense ‘n geseënde tyd wees!




Jesus se maagdelike geboorte

Ek lees onlangs ’n gedig van Lina Spies oor Jesus se geboorte: “Ontdaan”. Sy skryf daarin dat Maria nié hoogswanger die reis na Betlehem afgelê het nie; dat sy soos alle uitgeworpenes swaar gedra het aan die vrug van haar skoot; dat Jesus uit ongeoorloofde liefde verwek is of uit geoorloofde misbruik van ’n vrou. Dat God van dié vaderlose kind besit geneem het. Sy sluit die gedig af met die bekentenis dat sy haar rug gedraai het op die Kind van Betlehem. En daarmee verwoord sy die verwerping van talle moderne geestelike mense wat nie langer aanvaar dat Jesus ’n maagdelike geboorte gehad het nie; dat Jesus die eniggebore Seun van God is nie; dat Jesus se roeping méér was as om mense wat verlate en verworpe was in die samelewing, ’n stem te gee en die mensdom te leer om lief te hê nie.

Lina steun in haar beskouing swaar op Andries van Aarde se boek “Fatherless in Galilee” waarin hy beweer dat Maria swanger geword het nadat sy deur ’n Romeinse soldaat verkrag is. Die gedig is baie goed geskryf, maar my hart het gepyn toe ek dit gelees het, want met dié belydenis draai sy haar rug op soveel oor Jesus wat die kerk oor eeue geglo en bely het. Ek wonder hoe sy die Bybelse getuienis oor die engel se verskyning aan Maria en aan die herders wegredeneer; hoe sy so gemaklik die verhaal van die reis na Betlehem en die Baba in die krip en Josef se bestaan afskryf; hoe sy die besoek van die magi uit die Ooste en die moordbendes van Herodes sal verduidelik … Iewers moet ’n mens by ’n punt kom waar jy sê die Bybelskrywers het ons ’n rat voor die oë gedraai as jy tot die slotsom kom waartoe sy gekom het.

Ek is nie bereid om my dié arrogansie aan te matig nie.

Haar rasionele siening van wie Jesus was, laat geen ruimte vir God se misterie nie, vir die wonder dat God inbreek in hierdie wêreld nie, vir die belydenis dat Jesus ware God én ware mens was, soos die kerk by monde van Nicéa al sedert die 4de eeu bely nie. Miskien is wat sy nou oor Jesus sê, ’n rasionele, logiese verklaring vir moderne mense oor wie die mens Jesus was, maar geloof gaan om baie meer as logika. Dit gaan om verwondering, om buig voor Een wat groter is, wat meer is as wat ons ooit kan bid of dink of verstaan, Wie se weë verhewe is bokant ons s’n, vir Wie ons nooit kan uitpluis nie, want Hy is God.

Kersfees is vir my ’n tyd van verwondering, van belydenis dat God Gód is, die Gans Andere (Karl Barth) wat na ons uitgereik het deur sy eie Seun na ons te stuur, gebore deur die Gees uit die maagd Maria. En daaroor sal ek juig, en daarby sal ek staan!

Ter wille van volledigheid, hier is die gedig van Lina Spies:

Ontdaan

Nee, dit was nie ’n heilige nag nie;
Dit was ’n nag soos alle ander nagte.
Miskien was dit ’n sterligte nag
waarin dieselfde sterre
– soos die wette van die natuur bepaal –
geskyn het bo Galilea,
die oproerige provinsie
waarop die Romeine altyd ’n wakende oog moes hou.

Nee, jy het nie – hoogswanger – die reis afgelê
saam met Josef, die fiktiewe vader van jou ongebore kind,
om jou te laat inskryf in die sensus
soos bepaal deur keiser Augustus nie;
vrouens het nie getel as inwoners van ’n land nie.

Nee, jy het nie gelyk soos die Italiaanse meesters
jou later geskilder het nie –
die nakomelinge van Pontius Pilatus
wat daardie kind wat jy in skande moes baar
toe hy êrens in sy dertigerjare was,
veroordeel het tot die skanddood aan ’n kruis.

Nee, jy het nie ’n Fra Angelico-blou mantel gedra
en bo jou hoof het geen stralekrans geskyn
toe ’n sogenaamde engel die boodskap sou gebring het
dat die kind wat jy gedra het die Seun van God was nie.

Nee, jy moes donker gewees het van huid en haar
– eie aan die volk waartoe jy behoort het –
en aan die vrug van jou skoot
moes jy soos alle uitgeworpenes swaar gedra het;
of hy uit ongeoorloofde liefde verwek is
of uit geoorloofde misbruik van ’n vrou.

Vaderloos in Galilea, het God van hom besit geneem
sodat hy aan swakkes en geminagtes
die status van menswees kon gee;
sy hande op kinders kon lê
en vrouens na hom aan kon trek
onder wie hy jou nooit uitgesonder het
as die Moeder van God nie.

Ek was lank op reis na hom
maar eers toe die engelekore stil geword het
en ek sy stem kon hoor;
eers toe die geur van wierook en mirre verdamp het
en ek die sweet en stof kon ruik
van sy tuistelose omswerwinge,
het ek my rug gedraai op die Kind van Bethlehem
en jou seun ontmoet, rabbi Jesjoea van Nasaret.




’n Groot genoeg God

Die Engelse teoloog en Bybelvertaler JB Phillips het ’n boekie geskryf met die veelseggende titel: Your God is too small. Dis ’n stelling wat ’n mens laat skeef opkyk. Te klein? Dit is tog nie waar nie! God is dan die Almagtige! Ons bely dit elke Sondag: “Ons glo in God die Vader, die Almagtige …” In ons belydenis en gedagtes is Hy die groot God wat alles kan, wat alles weet en alles sien, selfs tot in die diepste geheime van ons hart. Ons weet dit almal. God is so groot dat ons verstand hopeloos te klein is om Hom te begryp.

In die voorwoord tot sy boek verduidelik JB Phillips hoekom hy dié vreemde titel gekies het. Hy sê dat baie mense vandag sonder God lewe, nie omdat hulle so buitengewoon boos, selfsugtig of goddeloos is nie, maar bloot net omdat hulle nog nooit ’n God kon ontmoet wat groot genoeg is om op te weeg teen die probleme en die eise van die lewe nie.

Ons God is so klein dat Hy in ’n kerkgebou toegesluit kan word …

Ons wat wel glo en met God leef, sal dadelik sê dis nie van ons waar nie. En tog … As ons mooi daaroor nadink, moet ons erken dat ons as Christene ook tot hierdie ongeloof by ander aanleiding gee. Want dit lyk soms vir buitestanders asof die God tot wie ons Sondae bid en ons lofliedere sing, net in die kerk is. As ons eers by die kerkdeure uitgestap het, is ons net so beangs, benoud en verward soos die ongelowiges. Ons God is so klein dat Hy in ’n kerkgebou toegesluit kan word, tot volgende Sondag – so lyk dit.

Ek dink ’n deel van die probleem is dat ons te maklik oor God praat, asof ons presies verstaan Wie Hy is. Ons is te seker oor ’n klomp dinge wat ons oor God weet. God is ’n God van liefde, en daarom sal Hy nie toelaat dat dít of dát gebeur nie. En dan gebeur dit of dat, en ruk dit ons tot in ons geloofsfondamente. Hoe rym die afskuwelike gebeure met ’n God van liefde? Is Hy dan inderdaad nie groot genoeg om te help waar ek Hom nodig het nie, my vurige gebede ten spyt?

God is anders as wat ons dink

Voorbeelde van God se “vreemdheid” is daar baie. Dink maar aan die sondvloed, waardeur Hy die aarde en alles wat lewe, sy eie handewerk waarop Hy so trots was, laat verdrink. Of sy onverstaanbare opdrag aan Abraham om sy seun Isak te gaan offer. Of sy toestemming aan Satan om alles wat Job gehad het, te vernietig. Ook sy kinders! Of waar God half verleë voor Maria staan en wag dat sy instem vir sy plan dat sy die moeder van sy Seun sal word. En dat Hy nie eers ’n ordentlike slaapplek in Betlehem vir die moeder van sy Kind gereël het nie.

God pas net eenvoudig nie gemaklik in in ons denkraamwerk oor Hom nie. Net wanneer jy dink, nóú verstaan ek, doen Hy iets wat buite ons raamwerk val. Daarom moet ons die raampie wat ons om ons begrip oor God trek, liefs met ’n ligte potlood trek, en boonop ’n uitveër byderhand hou. Want vir seker gaan jy jou denke oor God met die loop van tyd moet verruim, en dit wat jy van Hom weet, herbedink. God laat Hom eenvoudig nie inperk in wat óns Hom toelaat om te wees nie.

Al van die begin af so

Jesus se dissipels het hiermee gesukkel. Daarom verwyt hulle Hom dat Hy slaap terwyl die storm om hulle woed. Daarom jaag hulle die ouers weg wat hulle kinders na Hom gebring het dat Hy hulle kan seën. Daarom verraai Judas Iskariot sy Meester, want Hy het nie die Romeinse bewind bloedneus geslaan of die see ingejaag nie.

As jy voor Jesus staan waar Hy aan die kruis op Golgota vasgespyker hang, en jy is eerlik in jou denke oor God, móét jy by ’n plek uitkom waar jy erken: Dít het ek nie verwag nie! Lyk die almagtige God só? So hulpeloos en weerloos? Hoe kón die Vader dit toelaat?

Die Gans Andere

God is die Gans Andere, het Karl Barth gesê. God is in misterie gehul. Moenie probeer om die misterie op te hef nie, want jy gaan jou vasloop. Totius het dit onvergelyklik raak verwoord in sy gedig Die Godsbesluit:

Voor die onheilswoning en
tussen die skaars-beblaarde
soetdorings staan, in droë aarde
maar lowergroen en blink van blad,
die wag-’n-bietjie langs die pad.

Wanneer ek naderkom dan sien
ek dorings krom en reg;
’k sien takke inmekaar gedraai
en deurmekaar gevleg.
En wil ek in die blare gryp
of aan die takke breek,
dan tas ek in ’n doringnes
wat vreeslik haak en steek.

Bo al u donker bome, o Heer,
groei my ’n enk’le reusboom uit:
dit is die wag-’n-bietjie-bos
van u besluit.
Van ver so skoon, so groen, so blink …
maar hoe verward
wanneer ek dieper kyk en dink
as wat ’n sondaar pas.
En steek ek dan my hande uit
na u besluit,
dan gryp ek in die dorings vas.

Kom ons wees eerlik. God is vir ons ’n misterie. Hy is te klein. En te groot. Te ver. En te naby. Te sag. Te geduldig met mense. In die woorde van Psalm 113:5-6: “Wie in die hemel of op die aarde is soos die Here ons God, wat hoog woon en hier onder alles sien?”

Nie vrees nie maar verwondering

Tog hoef God se andersheid ons nie in vrees te laat inkrimp nie, of vir Hom te laat wegkruip nie. Want Hy is in Christus ons Vader. Hy het ons lief! Ons kan Hom met ons lewe vertrou, al verstaan ons Hom nie aldag nie. Dit het Paulus in Romeine 11:33-36 laat jubel: “O diepte van die rykdom en wysheid en kennis van God! Hoe ondeurgrondelik is sy oordele, hoe onnaspeurlik sy weë! Wie ken die bedoeling van die Here? Wie gee Hom raad? Wie bewys Hom ’n guns, sodat Hy verplig is om iets terug te doen? Uit Hom en deur Hom en tot Hom is alle dinge. Aan Hom behoort die heerlikheid tot in ewigheid!”

Mag jy vandag ook só in verwondering voor die misterie van die Gans Andere leef!




Is jy bang vir die laaste dae?

Ons is aan die einde van die kerklike jaar. Sondag vier ons die Sondag van Christus die Koning, wat die oorgang is van Koninkrykstyd (die tyd ná Pinkster) na Advent (die vier weke voor Kersfees). Tradisioneel is Sondag van Christus die Koning ’n dag waarop daar oor die laaste oordeel en die wederkoms gepreek word. Of oor die nuwe hemel en die nuwe aarde.

Soos dit vir my lyk, is dit nie noodwendig ’n gewilde onderwerp by baie gelowiges nie. Hulle wil nie van die laaste oordeel en die wederkoms weet nie, want dit maak hulle bang. Is dit dan nie die tyd waarvan Jesus gesê het dat dit gekenmerk sal word deur oorloë en gerugte van oorloë nie (Mark 13:7)? En dat die groot verdrukking deel daarvan sal wees nie (Mark 13:14-23)? Jesus het dan gesê ons moet in daardie dae die berge in vlug!

Ek moet eerlik wees dat daardie profesieë van Jesus my ook bang maak. Maar dan is daar weer ander uitsprake van Jesus oor die laaste dae wat ’n heel ander (om nie te sê nie teenstrydige) prentjie teken. Hy vertel in Matteus 24:36-44 dat die wederkoms onverwags gaan kom, en skets dan ’n normale huishoudelike toneel: mense wat op die land werk; vroue wat koring by die meul maal.

Soos ek dit verstaan, praat Jesus in beide gevalle van die toekoms, maar in die eerste geval van die nabye toekoms toe Rome Jerusalem aangeval en met die grond gelyk gemaak het. Dit was in 70 nC, skaars drie dekades ná sy hemelvaart. In die tweede geval praat Hy oor die wederkoms, wat natuurlik nog moet gebeur. So die deurmekaar oorlogstye en woeste vervolging het reeds gebeur, destyds in die eerste eeu. Toe hét die mense berge toe gevlug, en was daar inderdaad oorlog.

Met die wederkoms sal dit nie so wees nie. Trouens, die Here Jesus vertel dat dit dan weer sal wees soos in die tyd van Noag: die mense het soos gewoonlik geëet en gedrink en getrou. Interessant dat Jesus niks sê oor die afskuwelike korrupsie en geweld, soos die skrywer van Genesis (Genesis 6:5-13) ons meedeel nie. Want dít is nie vir Hom die uitstaande kenmerk van Noag se tyd óf van die laaste dae nie. Wat vir Hom uitstaan, is dat mense met hulle lewe aangaan en hulle eie ding doen asof God nie bestaan nie. Dit was in Noag se tyd so, en in die laaste dae sal dit ook so wees.

Dit laat my wonder oor die laaste dae. Is ons nie reeds daarin nie? Mense leef sonder God en dink daar niks van om God en sy kinders belaglik te maak nie. Of te glo wat hulle lus het nie. Daaroor waarsku die Bybel ons óók, in 2 Timoteus 4:3.

Ek en jy kan kla oor die verwording van die wêreld, ons hande in die lug gooi en vra wanneer dit alles gaan eindig. Jesus se antwoord is: met die wederkoms. Daarom moet ons eerder opgewonde raak as ons hierdie dinge sien en hoor, want dit beteken ons is klaar in die laaste dae! Jesus kan enige dag kom!

Dalk kom Hy vandag nog! Wie weet?